YENİ Parti Bursa Milletvekili Kayıhan Pala: “Sağlık sistemi için yeni bir vizyon gerekiyor, ticaret değil, hak temelli bir sistem”

YENİ Parti Bursa Milletvekili Kayıhan Pala, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda Sağlık Bakanlığının 2027 yılı bütçe görüşmelerinde sağlık sisteminin performansını, iller arasındaki sağlık eşitsizliklerini, aşılamadaki gerilemeyi, hastane taşınmazlarının satış kararlarını ve şehir hastanelerine ayrılan kaynakları gündeme taşıdı. Pala, sağlık bütçesindeki payın düşürülmesini eleştirerek koruyucu sağlık hizmetlerine daha fazla kaynak ayrılması ve sağlık sisteminin hak temelli bir anlayışla yeniden düzenlenmesi çağrısında bulundu.

Kasım 16, 2026 - 12:35
YENİ Parti Bursa Milletvekili Kayıhan Pala: “Sağlık sistemi için yeni bir vizyon gerekiyor, ticaret değil, hak temelli bir sistem”

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunun 16 Kasım 2026 tarihli toplantısında Sağlık Bakanlığı ile bağlı kuruluşlarının bütçeleri, kesin hesapları ve Sayıştay raporları görüşüldü. YENİ Parti Bursa Milletvekili Kayıhan Pala, komisyonda yaptığı konuşmada Türkiye'nin sağlık göstergelerini, sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan sorunları ve 2027 yılı bütçe teklifini değerlendirdi.

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu'nun da katıldığı toplantıda Pala, sağlık sisteminin yalnızca hizmet sunumu ve başvuru sayıları üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek yaşam süresi, sağlıklı yaşam beklentisi, önlenebilir ölümler ve sağlık hizmetlerinde eşitliğin temel göstergeler olması gerektiğini savundu.

“Türkiye'de yaşam süresindeki artış Avrupa'nın gerisinde kaldı”

Türkiye'nin yaşam süresi göstergelerini Dünya Sağlık Örgütü verileri üzerinden değerlendiren Pala, 2002 yılından 2023 yılına kadar geçen dönemde Türkiye'nin Avrupa Bölgesi'ne kıyasla geride kaldığını ileri sürdü.

Pala, “2002 yılında Türkiye'de ömür Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölgesi'nden daha yüksek ama 2023'e geldiğimizde maalesef daha geride; 2,7 yıl kaybetmişiz.” dedi.

Dünya genelinde yaşam süresinin 5,6 yıl, Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölgesi'nde 5,1 yıl uzadığını belirten Pala, Türkiye'deki artışın 2,4 yılda kaldığını söyledi.

Pala, Avrupa Bölgesi ile karşılaştırıldığında Türkiye'de erkeklerin 3,6 yıl, kadınların ise 3,1 yıl daha kısa yaşadığını ifade etti. TÜİK verilerine göre 2015 yılından bu yana erkeklerde sağlıklı yaşam süresinin kısaldığını, kadınlardaki artışın ise sınırlı kaldığını kaydetti.

“Yenidoğan Komisyonunun 101 önerisinin kaçı uygulandı?”

Erken ölümler ve yenidoğan ölümlerine de değinen Pala, TBMM bünyesinde oluşturulan Yenidoğan Komisyonunun 101 öneri hazırladığını hatırlattı.

Sağlık Bakanlığına bu önerilerin uygulanma durumunu sorduğunu belirten Pala, “Bakanlık olarak bu 101 önerinin kaçını ne yaptınız diye sordum, maalesef yanıt veremediniz. Dolayısıyla ne olduğu konusunda bilgimiz yok.” ifadelerini kullandı.

Erken ölümlerin önemli nedenleri arasında obezite, tütün kullanımı ve hava kirliliğinin bulunduğunu belirten Pala, bu alanlarda etkili politikaların hayata geçirilmesi gerektiğini söyledi.

“Obezite ve tütün kullanımındaki artış önlenemedi”

Türkiye'de obezite ve obezite öncesi durumun yaygınlaştığını ifade eden Pala, kadınlarda fazla kiloluluk ve obezite oranının 2008'de yüzde 45,9 iken 2025'te yüzde 57'ye, erkeklerde ise yüzde 49,2'den yüzde 61,8'e yükseldiğini belirtti.

Pala, “Sokaklarda, caddelerde insanların boyunu, kilosunu ölçmekle demek ki bu iş olmuyor; Bakanlığın bu işe çok daha ciddi önem vermesi gerekir.” dedi.

Tütün kullanımına ilişkin TÜİK verilerini de gündeme getiren Pala, 2025 yılında tütün kullananların oranının yüzde 33,2 olduğunu, buna karşılık Bakanlığın 2026 hedefinin yüzde 29, 2027 hedefinin ise yüzde 28,5 olarak belirlendiğini söyledi.

Elektronik sigaranın yasallaştırılması yönündeki girişimlere ilişkin duyumlarını da paylaşan Pala, tütün endüstrisinin bazı milletvekilleriyle temas kurduğunu öne sürdü.

Pala, “Bu, Türkiye'de özellikle gençlere, özellikle kadınlara karşı çok büyük bir hata olur. Asla bunun Meclisten geçmemesi gerektiğini vurgulamış olayım.” ifadelerini kullandı.

“Hava kirliliği nedeniyle erken ölümler çok yüksek”

Hava kirliliğinin halk sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çeken Pala, Türkiye'de bu nedenle gerçekleşen erken ölümlere ilişkin araştırmalarda farklı tahminler bulunduğunu belirtti.

Kendi araştırmalarında 45 binin üzerinde erken ölüm hesaplandığını, güncel araştırmalarda ise 60 bin düzeyinde tahminler yer aldığını söyleyen Pala, PM2,5 partikül maddesi için ulusal sınır değer belirlenmemesini eleştirdi.

Pala, “Hiç Çevre Bakanına sordunuz mu: Niye PM2,5 için ulusal sınır değer ilan edilmiyor? Ve diğer hava kirleticilerin ulusal sınır değerleri Dünya Sağlık Örgütü sınır değerlerinden çok yüksek. Sağlık Bakanlığı niye bu konuda bir işlev üstlenmiyor?” diye konuştu.

“Ankara sağlık göstergelerinde birinci, Muş sonuncu sırada”

Sağlık hizmetlerindeki bölgesel eşitsizlikleri Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı verileri üzerinden değerlendiren Pala, iller arasındaki farklılıkların sürdüğünü belirtti.

Pala, Ankara'nın sağlık göstergelerinde birinci, Muş'un ise 81'inci sırada bulunduğunu ifade ederek özellikle güney ve güneydoğu illerindeki dezavantajlara dikkat çekti.

Bebek ölüm hızında Türkiye genelinde gerileme yaşanmasına rağmen iller arasındaki farkın yüksek olduğunu belirten Pala, Tunceli'de binde 2,7 olan bebek ölüm hızının Şanlıurfa'da binde 13,7 olduğunu söyledi.

Pala, “Şanlıurfa, Gaziantep yıllardır böyle, sürekli burada gündeme getiriyoruz, bir türlü bir düzelme yok.” dedi.

Burdur, Sinop, Bartın, Uşak ve Kırıkkale'de 2020-2025 döneminde beş yaş altı çocuk ölüm hızındaki artışlara dikkat çeken Pala, bu illerdeki gelişmelerin nedenlerinin açıklanmasını istedi.

Üreme sağlığı araştırmalarına ilişkin verilerin güncellenmesi gerektiğini de belirten Pala, Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması'nın yeni sonuçlarının kamuoyuyla paylaşılmamasını eleştirdi.

“Elâzığ'da 53, Şırnak'ta yalnızca 13 hastane yatağı düşüyor”

Sağlık altyapısındaki farklılıkları hastane yatağı ve yoğun bakım kapasitesi üzerinden değerlendiren Pala, 10 bin kişiye düşen hastane yatağı sayısının Elâzığ'da 53, Şırnak'ta ise 13 olduğunu belirtti.

Yoğun bakım yatak kapasitesinde de ciddi farklılıklar bulunduğunu söyleyen Pala, Isparta'da ilgili göstergenin 11'e yaklaştığını, Şırnak'ta ise 2 düzeyinde olduğunu ifade etti.

Bursa'nın yoğun bakım kapasitesine ayrıca değinen Pala, “Benim milletvekili olduğum ilde 5, Türkiye ortalamasının çok altında Türkiye'nin 4'üncü büyük kenti olmasına rağmen; her gün yoğun bakım yatağı arıyoruz, artık ne yapacağımızı şaşırmış durumdayız.” dedi.

Kronik böbrek hastalıklarına yönelik hemodiyaliz cihazlarının dağılımını da eleştiren Pala, Karadeniz Bölgesi'nde 100 bin kişiye düşen Sağlık Bakanlığı hemodiyaliz cihazı sayısının 190, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde ise 76 olduğunu söyledi.

Pala, hastalık yükü ve sağlık altyapısı arasındaki farklılıkların giderilmesi için kamu yatırımlarının ihtiyaç temelinde planlanması gerektiğini savundu.

“Aşılama oranları düşüyor, kızamık verileri açıklanmıyor”

Çocukluk çağı aşılamalarındaki gerilemeye dikkat çeken Pala, karma aşının üçüncü doz uygulanma oranının İstanbul'da yüzde 98,5'ten yüzde 89'a, Türkiye genelinde ise yüzde 98,8'den yüzde 94'e düştüğünü belirtti.

Pala, “Bu tablo, bulaşıcı hastalıklar konusunda, aşıyla korunabilen hastalıklar konusunda çok sıkıntılı günleri karşımıza getiriyor.” ifadelerini kullandı.

Dünya Sağlık Örgütü veri tabanında kızamık vakalarına ilişkin bilgiler bulunduğunu söyleyen Pala, Sağlık Bakanlığının son 12 aya ilişkin dağılım verilerini paylaşmadığını ileri sürdü.

Pala, “Bizim soru önergelerimize yanıt vermiyorsunuz, Dünya Sağlık Örgütüne yanıt vermiyorsunuz.” diyerek sağlık istatistiklerinin düzenli ve şeffaf biçimde açıklanmasını istedi.

2025 yılı sağlık istatistiklerinin henüz yayımlanmadığını da belirten Pala, sağlık politikalarının değerlendirilebilmesi için güncel verilerin erişilebilir olması gerektiğini söyledi.

“126 sağlık taşınmazı neden satışa çıkarıldı?”

Sağlık Bakanlığına ait taşınmazlarla ilgili Cumhurbaşkanı kararlarını gündeme taşıyan Pala, 2026 yılında 126 sağlık taşınmazının satış kapsamına alındığını, daha sonra 110 taşınmazın satışından vazgeçildiğinin bildirildiğini söyledi.

Pala, “Bir, bu 126 taşınmazı neden satılığa çıkardınız? İki, neden 110'undan vazgeçtiniz? Üç, bu 16'sından niye vazgeçmediniz?” sorularını yöneltti.

Samsun Gazi Devlet Hastanesi, Eskişehir Hava Hastanesi, Elâzığ Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi ile Bursa Memleket Hastanesini örnek gösteren Pala, köklü sağlık kuruluşlarının korunması gerektiğini savundu.

Bu sırada AK Parti Elâzığ Milletvekili Erol Keleş, Elâzığ Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesinin satışa çıkarılmadığını belirterek Pala'ya itiraz etti.

Pala ise Cumhurbaşkanı kararına işaret ederek taşınmazların başlangıçta satış kapsamına alındığını, daha sonra bazılarının listeden çıkarıldığını savundu.

Komisyon Başkanı Mehmet Muş da tartışmaya müdahil olarak söz konusu alanda park yapıldığını belirtti.

Pala, “Özellikle köklü hastanelerin satılması, devredilmesi, yıkılması yerine bunların yaşatılması uygun olur.” dedi.

“Hatay'da 329 aile hekimi konteynerlerde hizmet sunuyor”

Aile sağlığı merkezlerine ilişkin hedeflerle gerçekleşmeler arasında farklılık bulunduğunu ileri süren Pala, 2025 yılında bin yeni aile sağlığı merkezinin hizmete alınacağının açıklandığını ancak kendilerine iletilen raporda 102 yeni merkezin yer aldığını söyledi.

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu ise Pala'nın açıklamasına müdahale ederek “1095 oluyor Hocam, merak etmeyin.” karşılığını verdi.

Memişoğlu, “Ben size bin ASM'nin isimlerini tek tek verebilirim.” diyerek hizmete alınan merkezlerin listesini paylaşabileceğini belirtti.

Pala ise kullandığı verilerin Bakanlık tarafından gönderilen raporlara dayandığını ifade etti.

Hatay'daki sağlık altyapısına ilişkin fotoğraflar gösteren Pala, “Şu anda 329 aile hekimi 21 metrekarelik konteynerde hizmet sunuyor. Burası da Hatay Antakya'daki Sağlıklı Hayat Merkezi; personelin ellerini yıkayacak lavabosu bile yok.” dedi.

Pala, fotoğrafların toplantıdan bir hafta önce çekildiğini belirterek Bakanlık yetkililerini Hatay'daki sağlık merkezlerini yerinde incelemeye davet etti.

“HPV aşısı için kaynak yokluğu gerekçe gösterilemez”

HPV aşısının ulusal aşılama programına alınmasına ilişkin daha önce yapılan açıklamaları hatırlatan Pala, uygulamanın hayata geçirilmesi gerektiğini söyledi.

Kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin eleştirilerde bulunan Pala, 20 milyar dolarlık bir tutar üzerinden yaptığı karşılaştırmada bu kaynağın 1,27 milyar doz HPV aşısına, 556 bin kanser hastasının yenilikçi ilaç ihtiyacına veya 60 bin yeni aile sağlığı merkezine karşılık gelebileceğini öne sürdü.

Pala, “Dolayısıyla kaynak yokluğu değil, kaynakların kullanımındaki sıkıntılar var.” ifadelerini kullandı.

Birinci basamak sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi gerektiğini de belirten Pala, Türk Tabipleri Birliği ve Aile Hekimleri Dernekleri Federasyonunun eleştirilerinin dikkate alınmasını istedi.

“Türkiye'de acil servislere başvuru OECD ortalamasının çok üzerinde”

Acil servis başvurularının sağlık sistemindeki yapısal sorunlardan biri olduğunu belirten Pala, OECD ülkelerinde 100 kişi başına ortalama 31 acil servis başvurusu gerçekleşirken Türkiye'de bu sayının 177 olduğunu söyledi.

Pala, “Bunu azaltmak için bu kırmızı alan, sarı alan, yeşil alan hikâyesini bir kenara bırakıp gerçek acillerin acillerden yararlanabileceği bir sistemi hayata geçirmemiz gerekir.” dedi.

Sağlık çalışanlarına yönelik şiddet olaylarına da değinen Pala, Bakanlık verilerine göre 2025 yılında 17 bin 503 beyaz kod bildirimi yapıldığını, günlük fiziksel şiddet olaylarının da önemli bir sorun olmaya devam ettiğini belirtti.

Kanser taramalarında servikal kanser açısından olumlu gelişmeler yaşandığını ancak meme ve kolon kanseri taramalarında istenilen düzeye ulaşılamadığını söyledi.

“173 yenilikçi ilaçtan yalnızca 6'sına erişilebiliyor”

Türkiye'de ilaç tüketiminin arttığını belirten Pala, kişi başına yıllık ortalama ilaç kullanımının 12 kutudan 31 kutuya yükseldiğini ifade etti.

Buna karşılık yenilikçi ve nadir hastalıklara yönelik ilaçlara erişimde sorunlar yaşandığını savunan Pala, Avrupa İlaç Ajansı tarafından ruhsatlandırılan 173 ilaçtan yalnızca 6'sına Türkiye'de erişilebildiğini öne sürdü.

Pala, “Bu kadar yüksek ilaç kullanırken yenilikçi ve yetim ilaçlara erişim çok düşük.” dedi.

Sağlık hizmetlerinin verimliliğine ilişkin değerlendirmesinde hastane yatak doluluk oranının yüzde 58 olduğunu belirten Pala, gereksiz MR ve bilgisayarlı tomografi kullanımının da devam ettiğini söyledi.

Radyoloji hizmetlerinin dışarıdan temin edilmesinin raporlama kalitesine etkilerini gündeme getiren Pala, hekimlerin yüzde 83'ünün son bir yıl içinde hatalı BT veya MR raporuyla karşılaştığını gösteren araştırma sonuçları bulunduğunu aktardı.

“Diyabet 14 milyon insanı etkiliyor”

Önlenebilir ve tedavi edilebilir ölümlerin Türkiye'de yüksek olduğunu savunan Pala, OECD verilerinde iskemik kalp hastalığı, inme ve kaçınılabilir hastane yatışları bakımından sorunların sürdüğünü belirtti.

Diyabetin Türkiye'de yaklaşık 14 milyon kişiyi etkilediğini söyleyen Pala, hipertansiyon tanısı bulunan hastaların yalnızca üçte birinde hastalığın kontrol altında tutulabildiğini ifade etti.

Özel hastanelerdeki ölüm oranlarına ilişkin verilerin 2019 yılından sonra yayımlanmadığını ileri süren Pala, bu bilgilerin açıklanmasını istedi.

Sağlık hizmetlerinden memnuniyet verilerine de değinen Pala, yaşadığı bölgede kaliteli sağlık hizmetlerine erişimden memnun olanların oranının yüzde 41, kendi sağlık durumunu iyi veya çok iyi olarak değerlendirenlerin oranının ise yüzde 35 olduğunu aktardı.

“2027 bütçesinde sağlığın payı yüzde 7,2'ye düşüyor”

Sağlık Bakanlığının 2027 yılı bütçe teklifini değerlendiren Pala, bütçede sağlığa ayrılan payın önceki yıla göre azaldığını savundu.

Pala, “Bütçe teklifine geldiğimizde geçen yıla göre 2027'de bütçede sağlığın payını düşürüyorsunuz 7,2'ye.” dedi.

Sağlık Bakanlığına merkezi bütçeden en az yüzde 10, toplam kamu bütçesinden sağlık hizmetlerine ise en az yüzde 15 pay ayrılması gerektiğini belirten Pala, Türkiye'nin OECD ülkeleri arasında kamu sağlık harcamaları bakımından son sıralarda bulunduğunu söyledi.

Cepten yapılan sağlık harcamalarının oranının yüzde 18,9'dan yüzde 20'ye yükseldiğini belirten Pala, bazı hanelerin ekonomik nedenlerle muayene, tedavi, ilaç ve diş sağlığı hizmetlerine erişimde güçlük yaşadığını ifade etti.

Pala, koruyucu sağlık hizmetlerine ayrılan payın yetersiz olduğunu, ağız ve diş sağlığı göstergelerinin de daha ayrıntılı biçimde açıklanması gerektiğini kaydetti.

“Şehir hastanelerine 160 milyar lira, halk sağlığına 24,5 milyar lira”

Şehir hastanelerine ayrılan kaynakları eleştiren Pala, 2027 yılı için yaklaşık 160 milyar liralık kaynak öngörüldüğünü, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğüne ayrılan kaynağın ise yaklaşık 24,5 milyar lira olduğunu söyledi.

Şehir hastanelerine dört yıllık dönemde yaklaşık 695 milyar lira aktarılmasının planlandığını belirten Pala, kamu-özel iş birliği modeli kapsamında yapılan ödemelerin ayrıntılarının açıklanmasını istedi.

Bilkent Şehir Hastanesi için geçmişte yapılan ödeme projeksiyonlarını hatırlatan Pala, “Yirmi beş yılda Bilkente 23,4 milyar ödeyeceğiz. Soruyorum: Yalnızca bu yıl ne kadar ödediniz?” ifadelerini kullandı.

Sayıştay raporlarında şehir hastanelerine ilişkin bulguların devam ettiğini söyleyen Pala, kamu kaynaklarının kullanımında denetim ve şeffaflığın güçlendirilmesi gerektiğini savundu.

“Sağlık çalışanlarının kadro ihtiyacı karşılanmalı”

Sağlık personeli sayısının uluslararası karşılaştırmalarda yetersiz kaldığını belirten Pala, sağlık çalışanlarının istihdamına ilişkin hedeflerin yükseltilmesi gerektiğini ifade etti.

Beklenen 38 bin kadronun kısa sürede açıklanmasını isteyen Pala, 2027 yılı bütçe gerekçesinde hemşire ve ebe istihdamına ilişkin hedefin 4 bin 325 olarak yer aldığını söyledi.

Tıpta Uzmanlık Sınavı kontenjanlarında çocuk cerrahisi, pediatri ve genel cerrahi alanlarındaki boşluklara dikkat çeken Pala, bazı vakıf tıp fakültelerinde klinik ve öğretim üyesi altyapısına ilişkin sorunlar bulunduğunu ileri sürdü.

Bakanlığa yöneltilen yazılı soru önergelerinin önemli bölümünün yanıtlanmadığını da savunan Pala, genel yanıtsızlık oranını yüzde 69,1, kendi önergeleri bakımından ise yüzde 71 olarak açıkladı.

“Ticaret değil, hak temelli bir sağlık sistemi”

Konuşmasının son bölümünde özel sektörün sağlık hizmetlerindeki payının artırılmasına yönelik politikaları eleştiren Pala, bu yaklaşımın sağlık hizmetlerine erişimde eşitsizlikleri derinleştirebileceğini savundu.

Sağlık bütçesinin büyüklüğü kadar kaynakların hangi alanlara yönlendirildiğinin de önemli olduğunu belirten Pala, koruyucu sağlık hizmetleri, birinci basamak sağlık kuruluşları, sağlık çalışanlarının istihdamı ve bölgesel eşitsizliklerin giderilmesinin öncelikli olması gerektiğini ifade etti.

Pala, “Bütçe yetersiz, dağıtım tercihleri yanlış ve şehir hastaneleri hâlen bütçeyi rehin almış durumda.” değerlendirmesinde bulundu.

Sağlık sisteminin yeniden yapılandırılması gerektiğini vurgulayan Pala, konuşmasını “Dolayısıyla sağlık sistemi açısından yapılması gereken yeni bir vizyon, ticaret değil, hak temelli bir sistem.” sözleriyle tamamladı.