Ticaret Bakanı Ömer Bolat: “Türkiye dünya ticaretinde payını iki katına çıkardı, esnafa 718 milyar TL finansman sağlandı”

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda Bakanlığının 2026 yılı bütçesini sunarken, dünya ticaretindeki daralma ve korumacılığa rağmen Türkiye’nin ihracat performansının “istikrarlı şekilde büyümeye devam ettiğini” söyledi.

“Dünya ekonomisi belirsizlik içinde, Türkiye güçlü büyüyor”
Bolat, küresel ekonomide altı yıldır zayıf talep ve yüksek belirsizlik bulunduğunu belirterek IMF’nin 2025 ve 2026 büyüme tahminlerinin tarihsel ortalamanın altında olduğunu aktardı. Bu tabloya karşın Türkiye’nin son yirmi iki yılda reel olarak yılda yüzde 5,4 büyüdüğünü, millî gelirin 1 trilyon 538 milyar dolara, kişi başına gelirin ise 17.788 dolara yükseldiğini ifade etti.

“AB’de Türkiye 2002’de kişi başına gelir seviyesinin yüzde 38’iyken bugün yüzde 70 seviyesine çıktı. OECD’de de 33’ten 67’ye yükseldik.” sözleri AK PARTİ sıralarından alkış aldı.

İhracatta artış, hizmet ticaretinde güçlü fazla
Bakan Bolat, Kasım 2025 itibarıyla mal ihracatının yüzde 3,1 artışla 270,6 milyar dolara çıktığını, bunun 2002’ye kıyasla “7,5 kat artış” anlamına geldiğini kaydetti.

Otomotivde yıl sonu hedefinin 41 milyar dolar, makinede 28 milyar dolar, gıda ve tarımda 32 milyar dolar, tekstil ve hazır giyimde ise 32 milyar dolar olduğunu belirtti.

Türkiye’nin orta-yüksek ve yüksek teknoloji ürün ihracatının yüzde 43’e ulaştığını, savunma sanayisinde 2002’deki 240 milyon dolar seviyesinin bu yıl 8,5–9 milyar dolara çıktığını açıkladı.

Hizmet ihracatında yıllık rakamın 122,5 milyar dolar, hizmet ticareti fazlasının ise 61,4 milyar dolar olduğunu hatırlatan Bolat, “Türkiye, hizmetler fazlasında dünyanın en iyi 5 ülkesi arasında” dedi.

CHP sıralarından ise sık sık “Geçen yıla göre değerlendirin, üç harfliler yüzünden esnaf batıyor” itirazları yükseldi.

İhracatçıya finansman: “EXIMBANK sermayesi 7 kat arttı”
Bolat, 2025 yılında 18.213 mal ihracatçısına 20 milyar TL, 2.009 hizmet ihracatçısına 6,3 milyar TL destek sağlandığını söyledi.

EXIMBANK’ın sermayesinin 13,8 milyar TL’den 88,4 milyar TL’ye yükseldiğini hatırlatan Bakan, “Bu yıl EXIM desteklerinde 52 milyar doları aşacağız” ifadelerini kullandı.

İhracatı Geliştirme Şirketi üzerinden 191 milyar TL kefalet, Türk Ticaret Bankası üzerinden 75 milyar TL reeskont kredisi sağlandığını belirtti.

İthalat ve koruma önlemleri
Yıllıklandırılmış ithalatın 361,9 milyar dolar, ihracatın ithalatı karşılama oranının %74,8, yıllık dış ticaret açığının ise 91 milyar dolar olduğunu bildiren Bolat, dampingli ürünlere karşı 142 üründe antidamping vergisi, ek vergilerle birlikte 4.537 ürün grubunda ilave koruma uygulandığını söyledi.

Bu sırada CHP’li milletvekilleri, “Ukrayna’nın domates ve salatalık vergilerine neden müdahale etmiyorsunuz?” sorularıyla tepki gösterdi.

Cari açık ve TAREKS vurgusu
Bolat, cari açığın millî gelire oranının %1,3 olduğunu belirtti ve ağustos ayında verilen 5,5 milyar dolarlık cari fazla için “Cumhuriyet tarihinin en yükseği” değerlendirmesini yaptı.

TAREKS sistemiyle 4 milyon ürünün yapay zekâ destekli denetime tabi tutulduğunu açıkladı.

Helal Akreditasyon ve uluslararası iş birliği
Helal Akreditasyon Kurumunun 121 akreditasyon kararı aldığını, 2.500’den fazla tesisin belgelerinin HAK güvencesi altında bulunduğunu söyledi.

Ticaret diplomasisi kapsamında 99 ülkede 171 üst düzey toplantı, 17 KEK, 5 JETCO sürecinin yürütüldüğünü belirtti.

Filistin’e ambargo, İsrail’e ticaret durdurma
Bolat, 2 Mayıs 2024’te alınan kararla İsrail’e ihracat, ithalat ve transit ticaretin tümüyle durdurulduğunu, bunun dünyada öncü bir siyasi tavır olarak görüldüğünü söyledi.

“Filistin’in limanı ve gümrüğü olmadığı için kendi talepleri üzerine gerekli insani ürünleri onlara sağlıyoruz; bu yıl 481 milyon dolar ticaret Filistin tarafının talebiyle gerçekleşti.”

Suriye ile JETCO ve gümrük kapıları
Bakan, Türkiye–Suriye Ekonomi ve Ticaret Ortak Komitesi kurulduğunu, 11 sınır kapısından 8’inin faal olduğunu, uygun siyasi koşullarda Nusaybin ve Mürşitpınar kapılarının da açılabileceğini belirtti.

İç ticaret düzenlemeleri ve denetimler
Bolat, yalnızca 2025 yılında 522.219 işletmenin denetlendiğini, 35 milyon ürünün incelendiğini ve 2,5 milyar TL idari para cezası uygulandığını açıkladı. Rekabet Kurumunun ise 212 firmaya 12,5 milyar TL ceza verdiğini söyledi.

Bu sırada CHP’li Cavit Arı “Esnaf batıyor, siz hâlâ etiket düzenlemesinden bahsediyorsunuz” diyerek tepki gösterdi.
Mehmet Tahtasız ise “Trendyol’a ne kadar lisans ücreti aldınız, ne kadarından vazgeçtiniz?” sorusunu yüksek sesle yöneltti.

E-ticarette tavan uygulaması: “Hiçbir firma toplam hacmin %20’sini geçemez”
Bakan Bolat, elektronik ticarette toplam hacmin 3 trilyon TL’ye ulaştığını söyledi ve Meclis tarafından çıkarılan düzenlemelerin rekabeti artırdığını belirtti:

“Hiçbir firma toplam e-ticaretin yüzde 20’sini geçemez. Tekelleşmeye izin vermiyoruz. Düzenlemelerin ardından dört uluslararası yatırımcı Türkiye’ye girdi.”

Esnafın durumu: “Her 3 açılışa 1 kapanma, kredi limitleri artırıldı”
Bolat, esnaf finansmanında Hazine desteğinin yüzde 20’den %50’ye çıkarıldığını, bugüne kadar 718 milyar TL destek sağlandığını açıkladı.

“Son iki yılda her 3 açılan esnafa karşı 1 kapanma oldu, esnaf sayımız 2 milyon 400 bine ulaştı.” dedi.

CHP sıraları bu değerlendirmeye “Kâğıt üstünde artış”, “7200 gün vaadini unuttunuz” ve “Esnaf perişan” sloganlarıyla karşılık verdi.

Gümrüklerde dijitalleşme ve kaçakçılık yakalamaları
Bolat, gümrüklerin Türkiye’nin kalbi olduğunu belirterek, kara gümrüklerinde bekleme süresinin üç buçuk saate düştüğünü, yıl içinde 92 milyar TL değerinde kaçak ürün yakalandığını, bunun içinde 32 tonu aşan uyuşturucu maddelerin bulunduğunu söyledi:

“Gençlerimizi zehirlemelerine müsaade etmedik; ele geçirdik, adli süreci başlattık ve imha ettik.”

Toplam vergi gelirlerinin yüzde 21’inin gümrüklerden toplandığını, anında Hazineye aktarıldığını belirtti.

Bütçe büyüklüğü: 2026 yılı 76,2 milyar TL
Bakan Bolat, Ticaret Bakanlığı bütçesinin 76 milyar 251 milyon 159 bin TL olduğunu, bunun 45 milyar TL’sinin ihracat destekleri için ayrıldığını söyledi.

Konuşmasını, “Türkiye Yüzyılı’nı ticaretin de yüzyılı yapmaya kararlıyız” ifadeleriyle tamamlayan Bakan, Meclise teşekkür etti.

Kaynak: CUMHA - CUMHUR HABER AJANSI