Para Dergisi Yazarı Şule Güner: “AB Yapay Zeka Yarışında Regülasyon Yerine İnovasyonu Önceliyor”

Para dergisinde yayımlanan yazısında Şule Güner, Avrupa Birliği’nin dijital alanda bugüne kadar benimsediği katı regülasyon çizgisini yeniden değerlendirdiğini ifade etti. Güner, Avrupa Birliği Komisyonu’nun açıkladığı yeni paketle birlikte yapay zekâ ve dijital düzenlemelerde sadeleşmeye gidildiğini, bu adımın inovasyonu hızlandırmayı hedeflediğini kaydetti.Yüksek Riskli Yapay Zekâ Yükümlülükleri Ertelendi

Şule Güner’in aktardığına göre paketin en kritik başlığı, AB Yapay Zekâ Yasası kapsamında yüksek riskli kullanım alanlarına getirilen yükümlülüklerin uygulanmasının ertelenmesi oldu. Normal takvimde Ağustos 2026’da yürürlüğe girmesi planlanan düzenlemelerin, teklifin kabul edilmesi halinde 16 aya kadar ertelenmesi öngörülüyor.

Avrupa Birliği Komisyonu, bu kararın güvenlik ve temel haklar yaklaşımıyla çelişiyor gibi görünse de, ertelemeyi ekonomik ve operasyonel gerekçelerle savunuyor. Komisyon, şirketlerin uyum sürecinde ihtiyaç duyduğu rehberlik, teknik araçlar ve eğitimlerin henüz tamamlanmadığını, sağlıklı bir uygulama için zamana ihtiyaç olduğunu vurguluyor.

İdari Yükler Azalıyor, Ekonomi Öncelik Kazanıyor
Yazıda, yeni “dijital omnibus” paketinin yalnızca bir takvim değişikliği olmadığına dikkat çekildi. Komisyonun hedefinin, işletmeler üzerindeki idari yükleri azaltarak inovasyona ayrılan kaynakları artırmak olduğu belirtildi.

Açıklanan verilere göre;
KOBİ’ler için getirilen kolaylaştırılmış prosedürlerin yıllık en az 225 milyon avro tasarruf sağlaması bekleniyor.
Bulut geçişlerinde kuralların gevşetilmesiyle işletmelere 1,5 milyar avroluk tek seferlik kazanç öngörülüyor.

Siber güvenlik bildirimleri tek merkezde toplanarak süreç karmaşasının azaltılması hedefleniyor.
GDPR kapsamında “inovasyon dostu” değişiklikler gündeme alındı.

Avrupa İşletme Cüzdanı ve Dijital Kimlik
Pakette öne çıkan bir diğer başlık ise “Avrupa İşletme Cüzdanı” oldu. AB genelinde şirketler için tek dijital kimlik anlamına gelen bu sistemin, belge onaylama, kurumlarla güvenli yazışma ve dijital imza gibi işlemleri tek platformda toplayacağı aktarıldı.

Avrupa’da İlk Yapay Zekâ Gazetecisi
Şule Güner yazısında, Avrupa’da ilk yapay zekâ gazetecisinin medya ekosistemine dahil edilmesini de AB’nin inovasyon yaklaşımının somut bir göstergesi olarak değerlendirdi. Yapay zekâ destekli bu gazetecinin, haber üretim süreçlerinde veri analizi, içerik taslağı oluşturma ve hız avantajı sağladığına dikkat çekildi. Bu gelişmenin, medya sektöründe yapay zekânın aktif ve kurumsal kullanımına yönelik önemli bir eşik olduğu vurgulandı.

Yüksek Riskli Alanlar Tartışma Yaratıyor
Güner, yüksek riskli yapay zekâ kategorisinin; tıbbi teşhis sistemlerinden kritik altyapı yazılımlarına, otonom araç teknolojilerinden insan haklarını etkileyen karar motorlarına kadar geniş bir alanı kapsadığını hatırlattı. Bu sistemlerde hata payının düşük, uyum maliyetinin ise yüksek olduğu ifade edildi.

Erteleme kararı bazı çevrelerce şirketlere “gereken nefesin verilmesi” olarak yorumlanırken, bazı kesimler tarafından ise “regülasyon zorlaştıkça geri adım atılması” şeklinde değerlendirildi.

Süreç Nasıl İlerleyecek
Avrupa Birliği Komisyonu, teklifi Avrupa Parlamentosu ve Konsey’in onayına sunacak. Ayrıca 11 Mart 2026’ya kadar sürecek geniş bir istişare süreci başlatıldı. Bu süreçte sivil toplumdan akademiye, şirketlerden regülasyon uzmanlarına kadar geniş bir kesimin görüş bildirebileceği belirtildi.

Şule Güner, Avrupa Birliği’nin yapay zekâ alanında bir kez daha “yavaş ama kontrollü ilerleme” politikasını benimsediğini vurgulayarak, önceliğin kuralların kusursuz olmasından ziyade uygulanabilir olması olduğunu kaydetti.

Kaynak: CUMHA - CUMHUR HABER AJANSI