Göğüs Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık: “Nefes darlığı yaşlanmanın doğal bir sonucu değildir”

İleri yaşla birlikte solunum sisteminde meydana gelen fizyolojik değişimler, akciğerlerin enfeksiyonlara karşı direncini azaltırken kronik hastalıkların ve solunum yetmezliğinin gelişme riskini artırabiliyor. Medicana International İzmir Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, özellikle 65 yaş üzerindeki bireylerde akciğer kapasitesinin azalması, bağışıklık sisteminin zayıflaması ve solunum yollarının temizleme mekanizmasının yavaşlamasının ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini belirtti.

Yaşlanmanın solunum sistemi üzerindeki etkilerine dikkat çeken Işık, akciğer dokusunun esnekliğini kaybetmesi ve hava keseciklerinin genişlemesiyle gaz değişim kapasitesinin azaldığını ifade etti. Göğüs kafesindeki kıkırdakların kireçlenmesi, kaburgaların sertleşmesi ve solunum kaslarının güç kaybetmesinin akciğerlerin çalışma kapasitesini sınırlandırdığını kaydetti.

Yaşlanan Akciğerlerde Solunum Kapasitesi Azalıyor

İlerleyen yaşla birlikte vücudun diğer organlarında olduğu gibi solunum sisteminde de doğal bir yıpranma sürecinin yaşandığını belirten Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, özellikle diyafram kasındaki güç kaybının solunum kapasitesini olumsuz etkilediğini bildirdi.

Göğüs kafesindeki yapısal değişikliklerin nefes alıp vermeyi zorlaştırdığını aktaran Işık, akciğerlerin yedek solunum gücünün azalmasının enfeksiyonlar karşısında önemli bir risk oluşturduğunu ifade etti.

Yaşlanmayla birlikte hücresel bağışıklık yanıtının da zayıfladığını belirten Işık, grip ve zatürre gibi enfeksiyonların akciğerlerin gaz alışverişini sağlayan işlevsel dokusuna daha hızlı yayılabildiğini ve solunum yetmezliği riskini artırabildiğini vurguladı.

“Mikroplar Hava Yollarına Daha Kolay Tutunur”

Sağlıklı akciğerlerin mikropları mukus ve silia adı verilen tüysü yapılar aracılığıyla temizlediğini hatırlatan Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, ileri yaşlarda bu koruyucu mekanizmanın etkinliğini kaybettiğine dikkat çekti.

Işık, solunum yollarındaki değişimleri şu sözlerle anlattı:

“İleri yaşla birlikte bu tüysü yapıların hareketi belirgin şekilde yavaşlar, öksürük refleksi zayıflar, salgılar koyulaşır ve balgamın dışarı atılması zorlaşır. Temizleme mekanizması aksadığı için mikroplar hava yollarına daha kolay tutunur. Gençlerde güçlü kas yapısı ve yüksek akciğer rezervi sayesinde hafif bir istirahatle atlatılabilen basit bir virüs, ileri yaşta sınırlı kapasite ve ek kronik hastalıklarla birleşerek hızla hayati risk oluşturan bir tabloya dönüşebilir.”

Solunum yollarındaki temizleme mekanizmasının zayıflamasının enfeksiyonların daha kolay gelişmesine neden olabildiğini belirten Işık, yaşlı bireylerde basit görünen solunum yolu enfeksiyonlarının dahi yakından takip edilmesi gerektiğini kaydetti.

“Zatürre Her Zaman Yüksek Ateş ve Şiddetli Öksürükle Seyretmeyebilir”

İleri yaşta zatürrenin klasik belirtiler dışında farklı bulgularla ortaya çıkabileceğini vurgulayan Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, özellikle ani bilinç değişiklikleri ve açıklanamayan halsizlik gibi durumların göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi.

Işık, yaşlı bireylerde zatürre belirtilerine ilişkin şu uyarıda bulundu:

“İleri yaştaki bireylerde bağışıklık yanıtı farklı olduğu için zatürre her zaman klasik yüksek ateş, şiddetli öksürük ve bol balgamla seyretmeyebilir. Çoğu zaman ani bilinç bulanıklığı, sersemlik, sebepsiz halsizlik, düşme vakalarında artış veya ateş yükselmesi yerine vücut sıcaklığının düşmesi gibi silik belirtilerle ortaya çıkar. Bu gizli belirtiler tanı gecikmelerine neden olabileceğinden, yaşlı bireydeki ani durum değişiklikleri derhal akciğer enfeksiyonu yönünden değerlendirilmelidir.”

Yaşlı bireylerde enfeksiyonların alışılmış belirtiler olmadan ilerleyebileceğine dikkat çeken Işık, erken tanının gecikmemesi için ani sağlık değişikliklerinin tıbbi değerlendirmeden geçirilmesinin önem taşıdığını ifade etti.

“Nefes Darlığı Yaşlanmanın Doğal Bir Sonucu Değildir”

İleri yaşlarda ortaya çıkan nefes darlığının yalnızca yaşlanmaya bağlanmaması gerektiğini belirten Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, günlük yaşamı etkileyen solunum güçlüklerinin mutlaka araştırılması gerektiğini vurguladı.

Ağır fiziksel efor sırasında hafif nefes nefese kalmanın görülebileceğini ancak merdiven çıkarken, düz yolda yürürken veya giyinmek gibi basit günlük aktivitelerde yaşanan nefes darlığının normal kabul edilmemesi gerektiğini ifade etti.

Işık, bu tür şikâyetlerin altında solunum sistemiyle ilgili farklı sağlık sorunlarının bulunabileceğini belirterek tıbbi değerlendirmenin geciktirilmemesi gerektiğini kaydetti.

“Sigara Hangi Yaşta Bırakılırsa Bırakılsın Enfeksiyon Riski Düşer”

Akciğer sağlığını korumak için ileri yaşlarda da alınabilecek etkili önlemler bulunduğunu belirten Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, sigaranın bırakılması, aşıların yaptırılması ve düzenli fiziksel aktivitenin önemine dikkat çekti.

Işık, koruyucu önlemleri şu sözlerle açıkladı:

“Sigara hangi yaşta bırakılırsa bırakılsın akciğerdeki enfeksiyon riski düşer ve kan oksijenlenme düzeyi iyileşir. Akciğer sağlığını korumak adına 65 yaş üzeri herkese zatürre ve her yıl sonbaharda grip aşıları önerilmektedir. Bunun yanı sıra düzenli tempolu yürüyüşler yapmak ve bol sıvı tüketmek solunum yollarının temiz kalmasını sağlar.”

Özellikle grip ve zatürre gibi solunum yolu enfeksiyonlarının ileri yaşlarda daha ağır seyredebildiğini hatırlatan Işık, koruyucu sağlık uygulamalarının ihmal edilmemesi gerektiğini belirtti.

“İki Haftadan Uzun Süren Öksürükte Uzman Hekime Başvurulmalı”

Akciğer hastalıklarının erken dönemde tespit edilmesinin önemini vurgulayan Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, bazı solunum şikâyetlerinin mutlaka uzman hekim tarafından değerlendirilmesi gerektiğini bildirdi.

Işık, iki haftadan uzun süren öksürük, hırıltılı solunum, balgamda renk değişikliği veya yılda ikiden fazla tekrarlayan alt solunum yolu enfeksiyonu görülmesi halinde vakit kaybetmeden göğüs hastalıkları uzmanına başvurulması gerektiğini kaydetti.

İleri yaşta akciğer sağlığının korunmasında belirtilerin erken fark edilmesinin, sigaradan uzak durulmasının, önerilen aşıların yaptırılmasının ve düzenli fiziksel aktivitenin önem taşıdığını belirten Işık, özellikle günlük yaşamı etkileyen nefes darlığının yaşlılığın kaçınılmaz bir parçası olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı.