CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay: “Emeklilere kaynak var, önemli olan bu kaynağın nasıl kullanılacağı”

CHP Karabük Milletvekili ve TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu Üyesi Cevdet Akay, Türkiye Büyük Millet Meclisi bütçesinin görüşüldüğü Plan ve Bütçe Komisyonunda yaptığı konuşmada, emekli aylıklarından kamu kaynaklarının kullanımına, yasama faaliyetlerinden Sayıştay denetimlerine kadar birçok konuda değerlendirmelerde bulundu.

Akay, Meclisin yasama ve denetim görevlerini yeterince yerine getirip getiremediğinin sorgulanması gerektiğini belirterek, muhalefet milletvekillerinin vatandaşların bütçe hakkını korumak amacıyla kanun teklifleri ve soru önergeleri üzerinden çalışmalar yürüttüğünü ifade etti.

“3 Bin 803 Kanun Teklifinden Yalnızca 132'si Kanunlaştı”

TBMM Başkanlığından kendisine gönderilen 31 Ağustos tarihli resmî yazıdaki verileri paylaşan Akay, Mecliste verilen kanun tekliflerinin büyük bölümünün yasalaşmadığına dikkat çekti.

Akay, “Bana gelen resmî yazıya göre toplam 3.803 kanun teklifi verilmiş ve bu kanun teklifinden kanunlaşan 132 kanun var; tamamı da Adalet ve Kalkınma Partisinin teklifleriyle alakalı. Milliyetçi Hareket Partisi 128 tane kanun teklifi vermiş ama komisyonlarda hâlen bekliyor, kanunlaşan yok.” ifadelerini kullandı.

Muhalefet partilerinin vatandaşlardan gelen talepleri yasalaştırma konusunda yeterli imkâna sahip olmadığını savunan Akay, bütün partilerin ortak verdiği bir teklifin ve AK Parti ile MHP'nin birlikte sunduğu bir teklifin kanunlaştığını belirtti.

“75 Soru Sordum, Henüz Bir Cevap Gelmedi”

Meclisin denetim yetkisinin etkin kullanılmadığını dile getiren Akay, bakanlıklara yöneltilen yazılı soru önergelerinin zamanında ve yeterli biçimde cevaplandırılmadığını söyledi.

Akay, “En son, mesela fonla ilgili ben yaklaşık kırk gün önce Hazine ve Maliye Bakanına ve Adalet Bakanına toplam 75 adet soru sordum, tespitlerle alakalı şu ana kadar henüz bir cevap gelmedi.” dedi.

Plan ve Bütçe Komisyonundaki görüşmelerde yöneltilen soruların da çoğu zaman eksik yanıtlandığını belirten Akay, yazılı olarak iletilen cevapların yetersiz kaldığını ve bazı soruların karşılıksız bırakıldığını kaydetti.

“Emeklilerimizi Rahatlatacak Bir Kaynak Görmedim”

Cumhurbaşkanının emeklilerin gelirlerinin iyileştirileceğine yönelik açıklamalarını hatırlatan Akay, bütçede bu düzenlemeye ilişkin somut bir ödenek bulunmadığını savundu.

Akay, Cumhurbaşkanının açıklamalarını aktarırken, “Mali imkânların elverdiği ölçüde emeklilerimizin durumunu iyileştireceğiz. Hemen bütçe görüşmelerinin akabinde gerekli yasa teklifi Mecliste Plan ve Bütçe Komisyonuna gelip emekliler rahatlayacak, enflasyon oranının üstünde bir zam alacak.” ifadelerine işaret etti.

Bu açıklamanın ardından emeklilere yapılması planlanan artışın hangi kaynakla karşılanacağının açıklanması gerektiğini belirten Akay, şunları söyledi:

“Bu bütçede ben inceledim, emeklilerimizi rahatlatacak bir kaynak görmedim, ödenek görmedim, gördüğüm kaynak sadece 4-5 bin TL'lik bir kaynak gibi görünüyor.”

“Asgari Ücret En Az 45 Bin TL Olmalıydı”

Emekli aylıkları ile asgari ücret arasındaki ilişkiye dikkat çeken Akay, gelirlerin yaşam maliyetleri karşısında yetersiz kaldığını belirtti.

Akay, “En düşük emekli aylığı 23.552 TL olduğuna göre, asgari ücretin 28.075 TL olduğu bir ortamda biz hep şunu söylüyoruz: Asgari ücret ara zamla en az 45 bin TL olmalıydı, en düşük emekli aylığı da net asgari ücret seviyesine gelmeliydi.” dedi.

Bu konuda hazırladıkları kanun teklifinin komisyonda beklediğini ifade eden Akay, teklifin gündeme alınması hâlinde emeklilerin gelirlerinin ve yaşam koşullarının iyileştirilmesine yönelik düzenlemelerin görüşülebileceğini söyledi.

Açlık sınırının 38 bin liraya yaklaştığını belirten Akay, emekli aylıklarında yapılacak artışın bütçede hangi kalemden karşılanacağının kamuoyuna açıklanmasını istedi.

“Üç Yılda Garanti Ödemelerine 1 Trilyon 26 Milyar Lira Ayrılıyor”

Kamu-özel iş birliği ve yap-işlet-devret projelerine ilişkin garanti ödemelerini gündeme getiren Akay, bu alanlara ayrılan kaynakların emeklilerin gelirlerini artırmak amacıyla kullanılabileceğini savundu.

Akay, “Önümüzdeki üç yıllık süre içerisinde garanti ödemeleriyle ilgili olarak 1 trilyon 26 milyar ödeme yapılacak, üç yılda yapılacak. Şimdi, üç yıllık tutarı yıllık olarak organize ederseniz, bu kaynaktan tasarruf ederseniz, bunu ortadan kaldırırsanız her bir emekliye 20 bin TL ödeme yapılabilir. Bakın, her bir emekliye, size bir kaynak.” ifadelerini kullandı.

Bütçe kaynaklarının kullanımında önceliklerin değiştirilmesi gerektiğini belirten Akay, emekliler, dar gelirliler, çiftçiler, esnaf ve KOBİ'lerin desteklenmesini istedi.

“1 Trilyon 79 Milyar Lirayı Emeklilere Dağıtsanız Kişi Başına 63 Bin Lira Düşer”

Vergi muafiyetleri, istisnaları ve indirimleri yoluyla tahsilinden vazgeçilen kamu gelirlerine de değinen Akay, vergi harcamalarının geçen yıl 3,596 trilyon lira olduğunu, bu yıl ise 4,8 trilyon liraya ulaştığını söyledi.

Bütün vergi istisnalarına karşı olmadıklarını vurgulayan Akay, özellikle yap-işlet-devret ve kamu-özel iş birliği projelerine yönelik kurumlar vergisi avantajlarını eleştirdi.

Akay, “Geçen yıl 768 milyar olan bu yılda 1 trilyon 79 milyar olan yap-işlet-devret ve KÖİ projeleriyle ilgili olan kurumlar vergisi, muafiyet, istisna ve indirim kısmına karşıyız. Alın bu kaynağı, bu kaynağı alın, emeklilerden yana kullanın.” dedi.

Türkiye'deki emekli sayısının 17 milyon olduğunu belirten Akay, söz konusu tutarın emeklilere yönlendirilmesi durumunda ortaya çıkabilecek rakama dikkat çekti.

“17 milyon emekliden bahsediyoruz. Bakın, bu 1 trilyon 79 milyarı, 17 milyon emekliye göre her bir emekliye dağıtsanız 63 bin TL para yapar; bu da size bir kaynak. Kaynağın nasıl kullanılacağına karar vermek önemli.” ifadelerini kullandı.

“Emeklilere Yapılacak Zam Somut Olarak Açıklanmalı”

Emeklilere yönelik düzenlemenin kapsamının belirsiz olduğunu savunan Akay, bütçede kaynak bulunmadığı hâlde artışın nasıl gerçekleştirileceğinin açıklanmasını istedi.

Akay, “Hazine yardımından mı gelecek, nasıl bir destek olacak, ödenek aktarımı mı olacak? Somut bir şekliyle... Ne kadar zam yapılması düşünülüyor?” sorularını yöneltti.

Yalnızca en düşük emekli aylığına yönelik bir düzenlemenin yeterli olmayacağını belirten Akay, diğer emeklilerin aylıkları arasındaki kademelerin de korunması gerektiğini ifade etti.

Akay, “Bütün emeklilerin durumu sıkıntıda, bütün emeklilere en düşük emekli aylığını ayarlarken, diğerlerinin de kademelerini mutlaka ayarlamanız gerekir.” diye konuştu.

“97 Kuruluş Hakkında Sayıştay Raporlarında Hiçbir Bulgu Yok”

Konuşmasında Sayıştay raporlarına da yer veren Akay, kamu kurumlarının denetimine ilişkin bulguların yetersiz olduğunu savundu.

Akay, “Sayıştay raporlarındaki bulguların yetersiz olduğunu bütün vekil arkadaşlarımız anlatıyorlar, tenkit ediyorlar. Burada bakın, var, 97 kuruluş hakkında hiçbir bulgu olmamış.” dedi.

Kamu-özel iş birliği projeleri kapsamında verilen döviz cinsinden garantilerin kamu maliyesine etkilerinin denetim raporlarında değerlendirilmesi gerektiğini belirten Akay, şu soruları yöneltti:

“KÖİ ve yap-işlet-devret projeleriyle ilgili garanti ödemelerinin, döviz üzerinden yapılan ödemelerin kamu maliyesine hiç etkisi yok mu, riski yok mu? Bununla ilgili bir görüş belirtmesi gerekmez mi Sayıştayın?”

“Kesin Hesap Komisyonu Kurulmalı”

Sayıştay raporlarının TBMM bünyesinde daha kapsamlı incelenmesi gerektiğini belirten Akay, ayrı bir kesin hesap komisyonu kurulması önerisini yineledi.

Akay, “Bir kesin hesap komisyonu kurulması ve bu raporların denetlenmesi gerekiyor çünkü siz, Meclis adına denetimi yapıyorsunuz. Siz bu denetimi sağlıklı yapmazsanız Sayın Başkanımız Numan Kurtulmuş'a da sağlıklı rapor gitmiş olmaz, biz vekillere de sağlıklı rapor gitmiş olmaz.” ifadelerini kullandı.

Denetim raporlarının hazırlanma ve değerlendirilme süreçlerinin şeffaf olması gerektiğini vurgulayan Akay, raporlara yönelik müdahale veya düzeltme yapılıp yapılmadığının açıklığa kavuşturulmasını istedi.

Akay, “Okuma kurullarında bu raporlara müdahaleler var mı, düzeltmeler var mı? Bütün bunların hepsinin açığa çıkması gerekiyor, açıklanması gerekiyor.” dedi.

Parlamentonun denetim yetkisinin güçlendirilmesi gerektiğini belirten Akay, bakanların haftada bir gün Meclise gelerek milletvekillerinin sorularını cevaplamasını sağlayacak bir sistem kurulmasını önerdi.

“Türkiye Varlık Fonu'nun Borcu 11,7 Trilyon Lira”

Türkiye Varlık Fonu'nun denetim yapısını da eleştiren Akay, fonun Sayıştay denetimine tabi olmamasının önemli bir eksiklik olduğunu savundu.

Akay, “Türkiye Varlık Fonu, Sayıştay denetimine tabi değil. Burada Komisyonda bir gün geliyor arkadaşlar, Devlet Denetleme Kurulunun raporlarına göre sunumlarını yapıyorlar, gidiyorlar. İbra mekanizması yok yani bir sürü harcama yapıyorlar.” ifadelerini kullandı.

Kamu borçlarına ilişkin rakamları da paylaşan Akay, “Devlet kamu iç ve dış borcu 16,2 trilyon olmuş. Bakın, Türkiye Varlık Fonu'nun borcu 11,7 trilyon, ikinci bir Hazine gibi, çok ciddi bir boyutta.” dedi.

Fon bünyesindeki kamu kurum ve kuruluşlarının yeterince denetlenmediğini ileri süren Akay, Devlet Denetleme Kurulunun yürüttüğü incelemelerin sonuçlarının takip edilmesi gerektiğini belirtti.

“Meclis Bütçesindeki Artış Enflasyonun Altında”

TBMM bütçesine ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Akay, Meclisin bütçesinde yaklaşık 6,5 milyar liralık artış öngörüldüğünü ifade etti.

Akay, “Baktığımız zaman 6,5 milyarlık bir artış var, Sayın Başkanım, 27,2'den 33 milyara çıkıyor. Buradaki artış yüzdesi enflasyon oranının çok altında, yüzde 24.” dedi.

Önceki yılın bütçesinde gayrimenkul sermaye üretim giderleri kapsamında ayrılan bir ödeneğin kullanım durumunu da gündeme getiren Akay, haziran sonu itibarıyla söz konusu kaynaktan yalnızca 660 bin lira harcandığını belirtti.

Akay, “Bu Meclisin bir yatırımıyla ilgiliydi, bir gayrimenkul alımıyla ilgiliydi. Şimdi, ben baktım, haziran sonu itibarıyla 660 bin TL harcamış, kullanılmamış bu kaynak. Bu kaynakla alakalı son durum nedir? Vaz mı geçildi acaba başka bir şey mi düşünülüyor?” sorularını yöneltti.

CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay, TBMM bütçesi ve kamu harcamalarına ilişkin yönelttiği soruların yetkililer tarafından açıklığa kavuşturulmasını isteyerek, özellikle emekli aylıklarının artırılması için kullanılacak kaynağın somut biçimde ortaya konulması gerektiğini vurguladı.