CHP Bartın Milletvekili Aysu Bankoğlu: “Kadınların emeğini görünmez kılan bütçe anlayışı cinsiyetçidir”

CHP Bartın Milletvekili Aysu Bankoğlu, toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme konusunda yaptığı açıklamada, hükümetin kalkınma planlarında yer verdiği kadın-erkek fırsat eşitliği hedeflerinin bütçe politikalarına yeterince yansımadığını savundu. Kadınların yoksulluk, güvencesizlik, şiddet ve karşılıksız bakım emeği gibi sorunlarla karşı karşıya olduğunu belirten Bankoğlu, eşitlik hedeflerinin bağlayıcı, ölçülebilir ve denetlenebilir politikalara dönüştürülmesi gerektiğini vurguladı.

Bankoğlu, “İktidar kalkınma planlarına eşitlik yazıyor, Bakan rakamları sıralıyor; ancak kadınlar yoksullukla, güvencesizlikle, şiddetle ve karşılıksız bakım emeğiyle baş başa bırakılıyor. Kadınların hayatını değiştirmeyen eşitlik vaatleri, siyasi bir göz boyamadan ibarettir. Kadınların emeğini görünmez kılan, eşitsizliği yeniden üreten bütçe anlayışı cinsiyetçidir.” ifadelerini kullandı.

“Kalkınma Planlarında Eşitlik Var, Bütçede Nerede?”

On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028) ve 2026 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'nda kadın-erkek fırsat eşitliğine duyarlı bütçelemenin yaygınlaştırılmasının öngörüldüğünü hatırlatan Bankoğlu, söz konusu hedeflerin uygulamadaki karşılığının sorgulanması gerektiğini söyledi.

Bankoğlu, “İktidarın kendi kalkınma planında, kendi yıllık programında kadın-erkek fırsat eşitliğine duyarlı bütçelemenin yaygınlaştırılacağı yazıyor. On İkinci Kalkınma Planı’nın 726.2 numaralı tedbiri açık: ‘Kadın erkek fırsat eşitliğine duyarlı bütçeleme çalışmaları yaygınlaştırılarak bütçeleme süreçlerine entegre edilecektir.’ 2026 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı da aynı hedefi sürdürüyor.” dedi.

Kalkınma planlarında belirtilen hedeflerin kamu kaynaklarının kullanımına yansıtılması gerektiğini ifade eden Bankoğlu, şöyle devam etti:

“Peki, bu sözlerin bütçedeki karşılığı nerede? Kadınların yaşamını değiştirecek kaynaklar nerede? Ücretsiz bakım emeğini azaltacak kamusal hizmetler, kadınları ekonomik bağımsızlığa kavuşturacak politikalar, şiddet karşısında kadınları yalnız bırakmayacak koruma mekanizmaları nerede? İktidar, kendi yazdığı planların gereğini yerine getirmek zorundadır.”

“Bütçe, İktidarın Gerçek Önceliklerini Gösterir”

Kadınların yaşamında somut karşılığı bulunmayan hedeflerle eşitliğin sağlanamayacağını savunan Bankoğlu, bütçe tercihlerinin siyasi sorumluluk taşıdığını belirtti.

CHP'li Bankoğlu, “Kalkınma planına eşitlik yazıp bütçeyi kadınların ihtiyaçlarından bağımsız hazırlayamazsınız. Kadınların hayatında somut karşılığı olmayan hedeflerle eşitlik sağlanmaz. Kadınlar broşürlerde, sunumlarda ve bütçe göstergelerinde var; peki hayatın neresinde?” ifadelerini kullandı.

Bankoğlu, açıklamasının devamında “Bütçe, iktidarın gerçek önceliklerini gösterir. Hangi hizmete kaynak ayırdığınız, hangi sorunu görmezden geldiğiniz ve hangi toplumsal eşitsizliği sürdürdüğünüz siyasi tercihinizdir. Eşitlik söyleminizin samimiyeti de tam burada sınanır.” değerlendirmesinde bulundu.

“Bakan Rakamları Anlatıyor, Kadınların Sorunları Yerinde Duruyor”

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş'ın 2026 yılı bütçe görüşmelerinde yaptığı açıklamalara değinen Bankoğlu, kadın-erkek eşitliğine duyarlı gösterge sayısının 2022 yılında 39 iken 2026 bütçesinde 60'a çıkarıldığının açıklandığını hatırlattı.

Söz konusu göstergelerin kadınların yaşam koşullarında yarattığı değişimin değerlendirilmesi gerektiğini belirten Bankoğlu, “Bakan rakamları sıralıyor. Kadınlar için ayrılan toplam tutarı açıklıyor, gösterge sayısındaki artışı anlatıyor. Peki, bu rakamlar kadınların hayatında neyi değiştirdi? Kadınların yoksulluğunu ne kadar azalttı? Kaç kadın ekonomik bağımsızlığına kavuştu? Kaç kadın güvenceli bir işe erişti?” diye sordu.

Kadınların istihdam ve sosyal koruma mekanizmalarına erişimine ilişkin sorular yönelten Bankoğlu, “Kaç kadın bakım yükünü paylaşabildiği için çalışmaya devam edebildi? Şiddete maruz kalan kaç kadın, ihtiyaç duyduğu korumaya ve desteğe zamanında erişebildi? Biz bütçenin yani kaynakların kadınların haklarını, özgürlüğünü ve ekonomik bağımsızlığını nasıl etkilediğini soruyoruz.” dedi.

2027 Yılı Bütçesi İçin Eşitlik Çağrısı

2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Teklifi'nin görüşülmesi sürecinde de aynı soruların gündeme getirilmesi gerektiğini belirten Bankoğlu, kamu kaynaklarının kadınların yaşamındaki etkilerinin açıklanmasını istedi.

Bankoğlu, “Ayrılan kaynağın ne kadarı yapısal eşitsizlikleri ortadan kaldırmaya, ne kadarı kadınları şiddetten korumaya, ne kadarı kamusal bakım hizmetlerini yaygınlaştırmaya gidiyor? 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Teklifi’ni görüşürken de aynı soruları soruyoruz.” ifadelerini kullandı.

Kadınların ekonomik bağımsızlığına yönelik politikaların bütçede öncelikli olması gerektiğini vurgulayan Bankoğlu, şu soruları yöneltti:

“Kamu kaynakları kadınların ekonomik bağımsızlığını güçlendirecek mi? Çocuk, yaşlı ve engelli bakım hizmetleri kamusal bir sorumluluk olarak ele alınacak mı? Kadınların istihdama katılımı ve eşit işe eşit ücret ilkesi güvence altına alınacak mı? Kadına yönelik şiddetle mücadele için yeterli kaynak ayrılacak mı? Bakan göstergelerden söz ediyor; biz kadınların hayatında görmek istediğimiz değişimin hesabını soruyoruz.”

“Kadınların Emeğini Görmezden Gelen Bütçe Cinsiyetçidir”

Kadınların yalnızca ücretli çalışma hayatında değil, ev içindeki bakım ve ev işleri alanında da yoğun emek harcadığını belirten Bankoğlu, karşılıksız bakım emeğinin ekonomi politikalarında yeterince dikkate alınmadığını savundu.

Bankoğlu, “Bu ülkede kadınlar yalnızca ücretli işlerde değil, evlerinde de çalışıyor. Çocuk yetiştiriyor, yaşlılara bakıyor, hasta yakınlarının sorumluluğunu üstleniyor, evin bütün yükünü taşıyor. Üstelik bu emeğin büyük bölümü karşılıksız. Ekonominin ve toplumsal yaşamın devamlılığını sağlayan kadınların emeği, bütçe hazırlanırken çoğu zaman hesaba bile katılmıyor.” dedi.

Kamusal bakım hizmetlerinin yetersizliğinin kadınların çalışma hayatına katılımını olumsuz etkilediğini ifade eden Bankoğlu, “Kamusal bakım hizmetleri yetersiz bırakıldığında, kreşler yaygınlaştırılmadığında, yaşlı ve engelli bakımının sorumluluğu ailelerin üzerine yıkıldığında bu yükü en çok kadınlar taşıyor. Kadınlar işlerinden ayrılmak, çalışma hayatından uzaklaşmak ve ekonomik bağımsızlıklarından vazgeçmek zorunda kalıyor.” değerlendirmesinde bulundu.

“Devletin Sorumluluğu Kadınların Karşılıksız Emeği Üzerinden Yürütülüyor”

Kadınların bakım emeğinin görünür hale getirilmesi gerektiğini savunan Bankoğlu, mevcut bütçe anlayışının toplumsal cinsiyet eşitsizliğini yeniden ürettiğini öne sürdü.

CHP Bartın Milletvekili Bankoğlu, “Devletin üstlenmesi gereken sorumluluk, kadınların karşılıksız emeği üzerinden yürütülüyor. Kadınların omuzlarına yüklenen emeği görünmez kılan, eşitsizliği aile içindeki roller üzerinden yeniden üreten bütçe anlayışı cinsiyetçidir. Bu bütçe de mevcut eşitsiz güç ilişkilerini yeniden üreten siyasi bir tercihtir.” ifadelerini kullandı.

“Kadınlar Kendi Hayatlarının Öznesidir”

Hükümetin “Aile ve Nüfus On Yılı” kapsamında şekillendirdiği politikaları da eleştiren Bankoğlu, söz konusu yaklaşımın kadınların aile içindeki geleneksel rollerini güçlendirme riski taşıdığını savundu.

Bankoğlu, “Üstelik iktidarın ‘Aile ve Nüfus On Yılı’ adı altında şekillendirdiği politikalar, kadınları bağımsız bireyler ve eşit yurttaşlar olarak güçlendirmek yerine aile içindeki geleneksel rollerine hapsetme riskini büyüten oldukça ideolojik politik metinler olarak ortada.” dedi.

Kadınların kendi yaşamları üzerinde karar verme hakkına sahip olduğunu vurgulayan Bankoğlu, “Kadınlar kendi hayatlarının öznesidir. Bedenleri, emekleri, zamanları ve gelecekleri üzerinde söz sahibidir. Devletin görevi kadınları belirli rollere yönlendirmek değil, eşit ve özgür bir hayat kurabilmelerinin koşullarını sağlamaktır.” ifadelerini kullandı.

Bankoğlu, “Biz kadınları yoksulluğa, güvencesizliğe ve ekonomik bağımlılığa mahkûm eden bir düzeni kabul etmiyoruz. Kadınların haklarını sosyal yardım kalemlerine indirgeyemezsiniz. Kadınlar lütuf değil, haklarını istiyor. Eşit yurttaşlık Anayasal bir haktır; hiçbir siyasi iktidarın takdirine bırakılamaz.” diye konuştu.

“Eşitlik Bir Vaat Değil, Hukuki Yükümlülük Olmalı”

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nda toplumsal cinsiyete duyarlı bütçelemeyi güvence altına almayı amaçlayan kanun tekliflerinin bulunduğunu hatırlatan Bankoğlu, eşitlik ilkesinin bütçe süreçlerinin tamamına yansıtılması gerektiğini belirtti.

Bankoğlu, “İktidara çağrımız açık: Kendi kalkınma planınızda ve yıllık programınızda yer verdiğiniz eşitlik hedeflerinin arkasında durun. Toplumsal cinsiyete duyarlı bütçelemeyi sunumlarda sıralanan göstergelerden ibaret olmaktan çıkarın. Bütçenin hazırlanmasından uygulanmasına, performans göstergelerinden kesin hesap ve denetim süreçlerine kadar her aşamada eşitliği esas alın.” dedi.

Kadınların ekonomik bağımsızlığını destekleyecek kamu hizmetlerinin yaygınlaştırılmasını isteyen Bankoğlu, “Kadınların ücretsiz bakım emeğini azaltacak kamusal hizmetleri yaygınlaştırın. Kadınların istihdamını, güvenceli çalışmasını ve ekonomik bağımsızlığını güçlendirin. Kadına yönelik şiddetle mücadeleyi gerçek bir bütçe önceliği haline getirin.” çağrısında bulundu.

Kamu kurumlarının harcamalarının kadınların yaşamına etkisini açıklaması gerektiğini belirten Bankoğlu, sözlerini şöyle tamamladı:

“Kamu kurumları, harcamalarının kadınların yaşamına etkisini açıklasın ve hedefler ile sonuçlar kamuoyunun denetimine açık olsun. Bizim mücadelemiz, kadınların yoksulluğa, şiddete, güvencesizliğe ve karşılıksız emeğe mahkûm edilmediği bir ülke içindir.”

SORULAR:

aysu bankoğlu toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme açıklaması, chp bartın milletvekili aysu bankoğlu kadın hakları, 2027 bütçesi kadın erkek fırsat eşitliği, kadınların karşılıksız bakım emeği ve bütçe politikaları

KATEGORİ:

TBMM

LOKASYON:

BARTIN